{"id":2824,"date":"2024-05-15T21:34:40","date_gmt":"2024-05-15T21:34:40","guid":{"rendered":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/05\/15\/shtimi-i-superbaktereve-rezistente-ndaj-ilaceve-mund-ta-beje-pandemine-te-duket-e-vogel\/"},"modified":"2024-05-15T21:34:40","modified_gmt":"2024-05-15T21:34:40","slug":"shtimi-i-superbaktereve-rezistente-ndaj-ilaceve-mund-ta-beje-pandemine-te-duket-e-vogel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/05\/15\/shtimi-i-superbaktereve-rezistente-ndaj-ilaceve-mund-ta-beje-pandemine-te-duket-e-vogel\/","title":{"rendered":"Shtimi i superbaktereve rezistente ndaj ila\u00e7eve mund ta b\u00ebj\u00eb pandemin\u00eb t\u00eb duket \u2018e vog\u00ebl\u2019"},"content":{"rendered":"<p>Pandemia do t\u00eb duket \u201ce vog\u00ebl\u201d krahasuar me at\u00eb q\u00eb njer\u00ebzimi p\u00ebrballet nga numri n\u00eb rritje i superbaktereve rezistente ndaj ila\u00e7eve aktuale.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu ka paralajm\u00ebruar profesoresha Dame Sally Davies.<\/p>\n<p>Davies, e cila tani \u00ebsht\u00eb e d\u00ebrguara speciale e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar p\u00ebr rezistenc\u00ebn antimikrobike (AMR), humbi bij\u00ebn e saj dy vjet m\u00eb par\u00eb nga nj\u00eb infeksion q\u00eb nuk mund t\u00eb trajtohej.<\/p>\n<p>Ajo p\u00ebrshkruan nj\u00eb pamje t\u00eb zymt\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb mund t\u00eb ndodh\u00eb n\u00ebse bota nuk arrin ta trajtoj\u00eb problemin brenda dekad\u00ebs s\u00eb ardhshme, duke paralajm\u00ebruar se \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb \u201cm\u00eb akute\u201d se ndryshimi i klim\u00ebs.<\/p>\n<div class=\"ads square\">\n<p>    <a href=\"https:\/\/track.adform.net\/C\/?bn=73199340;C=0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><br \/>\n    <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/track.adform.net\/adfserve\/?bn=73199340;srctype=4;ord=%5Btimestamp%5D\" border=\"0\" width=\"300\" height=\"250\" alt=\"reklama iqos\"><br \/>\n    <\/a><\/p><\/div>\n<p>Infeksionet rezistente ndaj barnave tashm\u00eb vrasin t\u00eb pakt\u00ebn 1.2 milion\u00eb njer\u00ebz n\u00eb vit.<\/p>\n<p>\u201cDuket se, si shum\u00eb njer\u00ebz me infeksione t\u00eb patrajtueshme dhe ne do t\u00eb duhet t\u00eb kalojm\u00eb n\u00eb izolimin e njer\u00ebzve n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos infektojm\u00eb familjet dhe komunitetet e tyre\u201d.<\/p>\n<p>\u201cPra, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pamje v\u00ebrtet katastrofike\u201d, ka shtuar Davies.<\/p>\n<p>AMR do t\u00eb thot\u00eb se disa infeksione t\u00eb shkaktuara nga bakteret, viruset, k\u00ebrpudhat dhe parazit\u00ebt nuk mund t\u00eb trajtohen m\u00eb me ila\u00e7et n\u00eb dispozicion. Ekspozimi ndaj barnave i lejon insektet t\u00eb zhvillojn\u00eb aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr tu rezistuar atyre dhe p\u00ebrdorimi i tep\u00ebrt i barnave t\u00eb tilla si antibiotik\u00ebt e p\u00ebrshpejton at\u00eb proces.<\/p>\n<p>Rezistenca e p\u00ebrhapur do ta b\u00ebnte shum\u00eb t\u00eb rrezikshme mjek\u00ebsin\u00eb moderne, duke ndikuar n\u00eb trajtimet, duke p\u00ebrfshir\u00eb prerjet cezariane, nd\u00ebrhyrjet e kancerit dhe transplantimin e organeve.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse nuk do t\u00eb b\u00ebjm\u00eb hapa t\u00eb mir\u00eb n\u00eb 10 vitet e ardhshme, at\u00ebher\u00eb un\u00eb do t\u00eb jem v\u00ebrtet e frik\u00ebsuar\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Davies.<\/p>\n<p>Jav\u00ebn e kaluar qeveria e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar njoftoi nj\u00eb plan komb\u00ebtar veprimi p\u00ebr AMR, me angazhime p\u00ebr t\u00eb reduktuar p\u00ebrdorimin e antimikrobik\u00ebve si te njer\u00ebzit ashtu edhe te kafsh\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb forcuar mbik\u00ebqyrjen e infeksioneve rezistente ndaj ila\u00e7eve dhe p\u00ebr t\u00eb nxitur industrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb zhvilluar ila\u00e7e dhe vaksina t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Davies ka kaluar m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb duke paralajm\u00ebruar p\u00ebr problemin, por ajo ka th\u00ebn\u00eb se sht\u00ebpia u godit me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kur vajza e saj, Emily Hoyle, vdiq nga nj\u00eb infeksion rezistent ndaj ila\u00e7it n\u00eb mosh\u00ebn 38-vje\u00e7are.<\/p>\n<p>Hoyle kishte fibroz\u00eb cistike dhe i ishte n\u00ebnshtruar dy transplanteve t\u00eb mushk\u00ebrive p\u00ebrpara se t\u00eb infektohej nga Mycobacteroides abscessus, i cili ishte rezistent ndaj trajtimit.<\/p>\n<p>Ekipi q\u00eb e trajtonte at\u00eb \u201cprovoi gjith\u00e7ka\u201d.<\/p>\n<p>\u201cPor ajo e dinte rreth gjasht\u00eb muaj para se t\u00eb vdiste se nuk do t\u00eb trajtohej dhe se ndoshta do t\u00eb vdiste prej saj\u201d.<\/p>\n<p>Vdekja e Hoyle ka p\u00ebrforcuar vendosm\u00ebrin\u00eb e saj p\u00ebr t\u00eb kthyer val\u00ebn, duke e p\u00ebrshkruar at\u00eb si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb nd\u00ebr breza.<\/p>\n<p>\u201cBrezi im dhe m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr kan\u00eb p\u00ebrdorur antibiotik\u00ebt dhe ne nuk po i rimbushim ato. Ne nuk po sigurohemi q\u00eb ushqimi yn\u00eb t\u00eb prodhohet me p\u00ebrdorim sa m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Dhe ua kam borxh f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb mi dhe nip\u00ebrve dhe mbesave dhe gjeneratave t\u00eb ardhshme q\u00eb t\u00eb b\u00ebj m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>Ka edhe \u00e7\u00ebshtje t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e sotme, ka theksuar ajo.<\/p>\n<p>Nj\u00eb n\u00eb pes\u00eb vdekje e shkaktuar nga AMR \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb n\u00ebn pes\u00eb vje\u00e7, zakonisht n\u00eb Afrik\u00ebn Sub-Sahariane, ku Davies ka th\u00ebn\u00eb se problemi \u00ebsht\u00eb \u201cve\u00e7an\u00ebrisht i p\u00ebrhapur dhe katastrofik\u201d.<\/p>\n<p>Shum\u00eb nga vendet jan\u00eb gjithashtu duke u goditur r\u00ebnd\u00eb nga kriza klimatike dhe Davies ka dalluar se t\u00eb dy problemet jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlidhura.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse nuk e kontrollojm\u00eb dhe nuk e zbusim AMR-n\u00eb, at\u00ebher\u00eb ajo do t\u00eb vras\u00eb m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz p\u00ebrpara se t\u00eb ndodh\u00eb ndryshimi i klim\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>\u201cKlima do t\u00eb funksionoj\u00eb n\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyra, por mendoni p\u00ebr ujin nga p\u00ebrmbytjet, mendoni p\u00ebr uj\u00ebrat e zeza, mendoni p\u00ebr zhvendosjen, mendoni p\u00ebr stuhit\u00eb dhe \u00e7far\u00eb p\u00ebrhapin ato dhe munges\u00ebn e ujit t\u00eb past\u00ebr n\u00ebse keni that\u00ebsir\u00eb; infeksionet shtohen\u201d.<\/p>\n<p>Ka p\u00ebrpjekje globale p\u00ebr t\u00eb reduktuar p\u00ebrdorimin e pap\u00ebrshtatsh\u00ebm t\u00eb barnave si antibiotik\u00ebt n\u00eb mjek\u00ebsi, megjith\u00ebse pandemia ngeci p\u00ebrparimin n\u00eb shum\u00eb prej atyre nismave.<\/p>\n<p>Vitet e fundit jan\u00eb krijuar pak antibiotik\u00eb t\u00eb rinj dhe \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb \u201ce komplikuar\u201d sepse p\u00ebrfshin sektor\u00eb t\u00eb till\u00eb si bujq\u00ebsia dhe sh\u00ebndeti i njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb se dy t\u00eb tretat e antibiotik\u00ebve shkojn\u00eb n\u00eb kafsh\u00ebt e ferm\u00ebs, sipas Davies, zakonisht p\u00ebr t\u00eb nxitur rritjen ose p\u00ebr t\u00eb parandaluar infeksionet n\u00eb kushte t\u00eb mbipopulluara, johigjienike, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb trajtojn\u00eb infeksione specifike.<\/p>\n<p>Disa ferma aziatike t\u00eb peshkut po \u201cfusin antibiotik\u00eb n\u00eb ushqimin e peshkut\u201d, pjes\u00ebrisht sepse \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lir\u00eb, por edhe p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb hulumtimit se cilat infeksione ndodhin n\u00eb racat lokale t\u00eb peshqve si tilapia, dhe cilat vaksina mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb nevojshme.<\/p>\n<p>Kafsh\u00ebt nxjerrin deri n\u00eb 80% t\u00eb antibiotik\u00ebve q\u00eb marrin, ka ravij\u00ebzuar \u00a0ajo, \u201cduke ndotur mjedisin\u201d.<\/p>\n<p>Fabrikat q\u00eb prodhojn\u00eb antibiotik\u00eb mund t\u00eb mos kontrollojn\u00eb rrjedhjet e tyre, duke lejuar \u201csasi dramatike\u201d t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb sistemet e ujit.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, p\u00ebrparime t\u00eb tilla si gjenomika dhe inteligjenca artificiale po \u201crigjall\u00ebrojn\u00eb\u201d shkenc\u00ebn e antibiotik\u00ebve t\u00eb rinj.<\/p>\n<p>Profesoresha shpreson po ashtu se programet p\u00ebr t\u00eb nxitur kompanit\u00eb farmaceutike p\u00ebr t\u00eb krijuar antibiotik\u00eb t\u00eb rinj do t\u00eb japin fryte.<\/p>\n<p>Idealisht, ila\u00e7e t\u00eb tilla duhet t\u00eb mbahen n\u00eb rezerv\u00eb si mjeti i fundit n\u00ebse barnat ekzistuese nuk funksionojn\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb insektet nuk zhvillojn\u00eb rezistenc\u00eb ndaj tyre.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kjo e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr kompanit\u00eb q\u00eb t\u00eb garantojn\u00eb nj\u00eb kthim t\u00eb investimit n\u00eb k\u00ebrkim dhe zhvillim.<\/p>\n<p>Davies \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Grupit Global t\u00eb Udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb OKB-s\u00eb p\u00ebr AMR.<\/p>\n<p>N\u00eb shtator, OKB-ja do t\u00eb mbaj\u00eb nj\u00eb takim t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje dhe grupi po shtyn p\u00ebr objektiva deri n\u00eb vitin 2030, duke p\u00ebrfshir\u00eb reduktimin e vdekjeve globale t\u00eb njer\u00ebzve nga AMR me 10%, uljen e p\u00ebrdorimit t\u00eb antimikrobial\u00ebve n\u00eb bujq\u00ebsi me t\u00eb pakt\u00ebn 30% dhe p\u00ebrfundimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb \u201cantimikrobik\u00ebve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm mjek\u00ebsor\u00eb p\u00ebr mjek\u00ebsin\u00eb njer\u00ebzore\u201d n\u00eb bujq\u00ebsi, ku ato nuk jan\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb trajtuar s\u00ebmundjet.<\/p>\n<p>Ajo ka theksuar gjithashtu se nevojiten m\u00eb shum\u00eb struktura formale.<\/p>\n<p>\u201cNe kemi nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb qeverisje nd\u00ebrvendore t\u00eb nj\u00eb forme, pak si nj\u00eb COP p\u00ebr ndryshimet klimatike\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Davies.<\/p>\n<p><em>Marr\u00eb nga \u201cThe Guardian\u201d, p\u00ebrshtatur p\u00ebr \u201cAlbanian Post\u201d.<\/em><\/p>\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/shtimi-i-superbaktereve-rezistente-ndaj-ilaceve-mund-ta-beje-pandemine-te-duket-e-vogel\/\">Shtimi i superbaktereve rezistente ndaj ila\u00e7eve mund ta b\u00ebj\u00eb pandemin\u00eb t\u00eb duket \u2018e vog\u00ebl\u2019<\/a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/\">Albanian Post<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pandemia do t\u00eb duket \u201ce vog\u00ebl\u201d krahasuar me at\u00eb q\u00eb njer\u00ebzimi p\u00ebrballet nga numri n\u00eb rritje i superbaktereve rezistente ndaj ila\u00e7eve aktuale. K\u00ebshtu ka paralajm\u00ebruar profesoresha Dame Sally Davies. Davies, e cila tani \u00ebsht\u00eb e d\u00ebrguara speciale e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar p\u00ebr rezistenc\u00ebn antimikrobike (AMR), humbi bij\u00ebn e saj dy vjet m\u00eb par\u00eb nga nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2825,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2824","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2824"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2824\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}