{"id":6894,"date":"2024-07-24T06:20:51","date_gmt":"2024-07-24T06:20:51","guid":{"rendered":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/07\/24\/litiumi-serb-dhe-tulipmania\/"},"modified":"2024-07-24T06:20:51","modified_gmt":"2024-07-24T06:20:51","slug":"litiumi-serb-dhe-tulipmania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/07\/24\/litiumi-serb-dhe-tulipmania\/","title":{"rendered":"Litiumi serb dhe \u201cTulipmania\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Marr\u00ebveshja n\u00eb mes t\u00eb Bashkimit Evropian dhe Serbis\u00eb p\u00ebr litiumin serb, p\u00ebrmes t\u00eb cil\u00ebs Serbia do t\u00eb b\u00ebhet qend\u00ebr e furnizimit evropian me litium dhe me bateri, sipas njoh\u00ebsve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb t\u00eb zhvillimeve politike n\u00eb rajon dhe jo vet\u00ebm, do ta inkurajoj\u00eb presidentin serb, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7, p\u00ebr t\u00eb forcuar edhe m\u00eb tej pushtetin anti-demokratik t\u00eb tij.<\/p>\n<p>T\u00eb premten e 19 korrikut Serbia dhe BE-ja n\u00ebnshkruan nj\u00eb Memorandum Mir\u00ebkuptimi p\u00ebr partneritet strategjik\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para t\u00eb q\u00ebndrueshme, zinxhir\u00ebve t\u00eb vler\u00ebs s\u00eb baterive dhe automjeteve elektrike n\u00eb Pallatin e Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Ky n\u00ebnshkrim erdhi pas nj\u00eb takimi q\u00eb pat\u00ebn n\u00eb Beograd presidenti serb Vu\u00e7i\u00e7 me Kancelarin e Gjermanis\u00eb, Olaf Scholz \u2013 shtyr\u00ebsi m\u00eb i madh p\u00ebr k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje.<\/p>\n<p>Sipas Daniel Serwer, profesor n\u00eb Universitetin \u201cJohn Hopkins\u201d n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs (SHBA), mesazhi q\u00eb \u00ebsht\u00eb d\u00ebrguar me k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje \u00ebsht\u00eb se Gjermania, si nj\u00eb nga shtetet m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb Unionit, \u201cose nuk e kupton se \u00e7far\u00eb po ndodh n\u00eb Serbi, ose nuk i intereson\u201d.<\/p>\n<div class=\"iframe-container\"><\/div>\n<p>N\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Albanian Post, njoh\u00ebsi i hersh\u00ebm i zhvillimeve n\u00eb Ballkan, thot\u00eb se shum\u00eb vende kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr burime nga vende me sisteme politike t\u00eb brendshme \u201ct\u00eb pap\u00eblqyeshme\u201d, por n\u00eb kontekstin aktual, sipas prizmit t\u00eb tij, kjo ujdi \u00ebsht\u00eb e d\u00ebmshme.<\/p>\n<p>\u201cMendoj se ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb rast nd\u00ebr shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr Berlinin, por \u00ebsht\u00eb fatkeq sepse do t\u00eb inkurajoj\u00eb shtytjen gjithnj\u00eb e m\u00eb anti-demokratike t\u00eb Vu\u00e7i\u00e7-it\u201d, ngrit shqet\u00ebsim Serwer.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta argumentuar kund\u00ebrshtimin e tij p\u00ebr marr\u00ebveshjen n\u00eb fjal\u00eb, profesori amerikan mori edhe referenca n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn duke u kthyer n\u00eb shekullin e larg\u00ebt: XVII (17-t\u00eb) dhe e aktualizoji.<\/p>\n<p>\u201cMegjithat\u00eb, imagjinoj se mania aktuale p\u00ebr litium do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb si tulipan\u00ebt n\u00eb Holand\u00ebn e shekullit t\u00eb 17-t\u00eb\u201d, shtoi.<\/p>\n<p>Fenomeni i tulipan\u00ebve n\u00eb Holand\u00ebn e shekullit t\u00eb 17-t\u00eb, e njohur si \u201cTulipmania\u201d (Mania e Tulipan\u00ebve), ishte nj\u00eb periudh\u00eb e shkurt\u00ebr, por euforike e spekulimeve intensive mbi \u00e7mimet e tulipan\u00ebve, t\u00eb cilat arrit\u00ebn nivele shum\u00eb t\u00eb larta p\u00ebrpara se t\u00eb binin papritur.<\/p>\n<p>Kjo ndodhi kryesisht midis viteve 1634 dhe 1637.<\/p>\n<p>N\u00eb kulmin e \u201cTulipmanis\u00eb\u201d, disa lloje t\u00eb tulipan\u00ebve u shit\u00ebn p\u00ebr \u00e7mime q\u00eb ishin disa her\u00eb m\u00eb t\u00eb larta se t\u00eb ardhurat vjetore t\u00eb nj\u00eb zanat\u00e7iu mesatar. Tulipan\u00ebt ishin t\u00eb njohur dhe \u00e7moheshin p\u00ebr bukurin\u00eb dhe rrall\u00ebsin\u00eb e tyre, dhe k\u00ebrkesa e lart\u00eb nga tregtar\u00ebt dhe t\u00eb pasurit \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb \u00e7mimeve.<\/p>\n<p>Fundi i k\u00ebsaj periudhe erdhi n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1637, kur tregu kolapsoi papritur. \u00c7mimet e tulipan\u00ebve ran\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb drastike dhe shum\u00eb investitor\u00eb humb\u00ebn sasi t\u00eb m\u00ebdha parash.<\/p>\n<p>Kolapsi i tregut t\u00eb tulipan\u00ebve shpesh \u00ebsht\u00eb cituar si nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb \u201cflluske ekonomike\u201d (\u201cbuble\u201d \u2013 n\u00eb gjuh\u00ebn angleze), ku \u00e7mimet e aseteve rriten n\u00eb nivele t\u00eb pashpjegueshme dhe m\u00eb pas bien papritur.<\/p>\n<p>Por, ndryshe nga Serwer mendon Richard Caplan, profesori nga Universiteti i Oxford-it.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Albanian Post, Caplan marr\u00ebveshjen BE-Serbi e konsideron si di\u00e7ka normale, dhe nuk sheh asnj\u00eb rrezik q\u00eb mund ta sjell\u00eb dakordanca n\u00eb fjal\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cIshte nevoja gjithnj\u00eb n\u00eb rritje e BE-s\u00eb p\u00ebr litium n\u00eb prodhimin e makinave elektrike\u201d, potencon ai p\u00ebr AP, dhe shton \u201cmesa duket, depozitat e Jadarit do t\u00eb sigurojn\u00eb deri n\u00eb n\u00ebnt\u00eb t\u00eb dhjetat e nevojave aktuale t\u00eb BE-s\u00eb p\u00ebr litium\u201d.<\/p>\n<p>Prandaj, ndryshe nga shum\u00eb p\u00ebrcjell\u00ebs dhe analist\u00eb q\u00eb kan\u00eb target zhvillimet n\u00eb Ballkan, Caplan pohon se nuk mendon se me k\u00ebt\u00eb marr\u00ebveshje BE-ja po d\u00ebrgon nj\u00eb mesazh, por, n\u00eb optik\u00ebn e tij, \u201ckjo e afron m\u00eb shum\u00eb BE-n\u00eb dhe Serbin\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Nga t\u00eb shumt\u00eb kritikues t\u00eb k\u00ebsaj marr\u00ebveshje nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb q\u00eb merren me Ballkanin, ka qen\u00eb edhe Florian Bieber nga Qendra e Studimeve t\u00eb Evrop\u00ebs Juglindore n\u00eb Universitetin e Grazit (CSEES).<\/p>\n<p>Bieber ka th\u00ebn\u00eb, p\u00ebrmes nj\u00eb postimi n\u00eb platform\u00ebn X, se kjo marr\u00ebveshje m\u00eb shum\u00eb u sh\u00ebrben interesave t\u00eb BE-s\u00eb sesa vlerave t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Prandaj, sipas tij, zgjerimi i BE-s\u00eb \u201cka vdekur\u201d.<\/p>\n<p>\u201cMesazhi do t\u00eb d\u00ebgjohet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Nj\u00eb marr\u00ebveshje q\u00eb i sh\u00ebrben BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se vlerat. Me nj\u00eb qasje t\u00eb till\u00eb, zgjerimi i BE-s\u00eb ka vdekur\u201d, shkroi ai nd\u00ebr t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Ndryshe, <a href=\"https:\/\/albanianpost.com\/serbia-dhe-be-ja-nenshkruajne-memorandum-mirekuptimi-per-partneritet-strategjik\/\">memorandumi mes Serbis\u00eb dhe Bashkimit Evropian<\/a> \u2013 nd\u00ebr t\u00eb tjera \u2013 synon t\u00eb sjell\u00eb p\u00ebrfitime reciproke n\u00eb p\u00ebrputhje me Planin e Ri t\u00eb Rritjes p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/litiumi-serb-dhe-tulipmania\/\">Litiumi serb dhe \u201cTulipmania\u201d<\/a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/\">Albanian Post<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marr\u00ebveshja n\u00eb mes t\u00eb Bashkimit Evropian dhe Serbis\u00eb p\u00ebr litiumin serb, p\u00ebrmes t\u00eb cil\u00ebs Serbia do t\u00eb b\u00ebhet qend\u00ebr e furnizimit evropian me litium dhe me bateri, sipas njoh\u00ebsve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb t\u00eb zhvillimeve politike n\u00eb rajon dhe jo vet\u00ebm, do ta inkurajoj\u00eb presidentin serb, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7, p\u00ebr t\u00eb forcuar edhe m\u00eb tej pushtetin anti-demokratik t\u00eb tij. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6895,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6894","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6894","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6894"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6894\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}