{"id":7024,"date":"2024-07-27T06:37:17","date_gmt":"2024-07-27T06:37:17","guid":{"rendered":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/07\/27\/pse-zgjerimi-i-be-se-ne-ballkanin-perendimor-po-zgjat-kaq-shume\/"},"modified":"2024-07-27T06:37:17","modified_gmt":"2024-07-27T06:37:17","slug":"pse-zgjerimi-i-be-se-ne-ballkanin-perendimor-po-zgjat-kaq-shume","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/07\/27\/pse-zgjerimi-i-be-se-ne-ballkanin-perendimor-po-zgjat-kaq-shume\/","title":{"rendered":"Pse zgjerimi i BE-s\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor po zgjat kaq shum\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebrpjekjet e Bashkimit Evropian p\u00ebr t\u00eb inkorporuar Ballkanin Per\u00ebndimor jan\u00eb zhytur n\u00eb vonesa, kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb mosinteresimit politik midis vendeve an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb dhe progresit t\u00eb pamjaftuesh\u00ebm nga vendet e Ballkanit n\u00eb p\u00ebrmbushjen e kritereve t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb institutit k\u00ebrkimor Bruegel me baz\u00eb n\u00eb Bruksel.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa konflikti i Ukrain\u00ebs ka rip\u00ebrt\u00ebrir\u00eb fokusin n\u00eb zgjerimin e BE-s\u00eb, sfida t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mbeten.<\/p>\n<p>Vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Shqip\u00ebria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia, kan\u00eb k\u00ebrkuar prej koh\u00ebsh an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, deri m\u00eb sot, vet\u00ebm Kroacia \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar\u00ebsuar me sukses n\u00eb BE, n\u00eb vitin 2013.<\/p>\n<div class=\"iframe-container\"><\/div>\n<p>Raporti i Bruegel v\u00eb n\u00eb dukje: \u201cT\u00eb tjer\u00ebt jan\u00eb ngecur n\u00eb faza t\u00eb ndryshme t\u00eb procesit t\u00eb pranimit, me shanse t\u00eb pakta p\u00ebr ta p\u00ebrfunduar at\u00eb s\u00eb shpejti. P\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr ritmin e ngadalt\u00eb t\u00eb zgjerimit t\u00eb BE-s\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor mund t\u00eb ndahet midis vendeve an\u00ebtare ekzistuese t\u00eb BE-s\u00eb dhe kandidat\u00ebve\/kandidat\u00ebve potencial\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Mali i Zi kryeson grupin n\u00eb procesin e kandidatur\u00ebs, por ende p\u00ebrballet me nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb gjat\u00eb p\u00ebrpara. Serbia pas Malit t\u00eb Zi, nd\u00ebrsa Shqip\u00ebria, Bosnja dhe Maqedonia e Veriut sapo kan\u00eb filluar bisedimet e pranimit. Kosova, nd\u00ebrkoh\u00eb, \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb kandidate potenciale, e penguar nga nevoja p\u00ebr status formal kandidat dhe njohja e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj nga t\u00eb gjitha vendet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Faza fillestare e pranimit p\u00ebrfshin negocimin, n\u00ebnshkrimin dhe ratifikimin e Marr\u00ebveshjeve t\u00eb Stabilizim Asociimit (MSA) nd\u00ebrmjet BE-s\u00eb dhe \u00e7do vendi. Maqedonia e Veriut dhe Kroacia p\u00ebrfunduan k\u00ebt\u00eb her\u00ebt, nd\u00ebrsa t\u00eb tjerave iu desh\u00ebn m\u00eb shum\u00eb. N\u00eb shum\u00eb raste, seksionet e tregtis\u00eb s\u00eb lir\u00eb t\u00eb MSA-ve hyn\u00eb n\u00eb fuqi m\u00eb shpejt sepse ato k\u00ebrkonin vet\u00ebm miratimin nga Parlamenti Evropian dhe K\u00ebshilli i BE-s\u00eb, si\u00e7 d\u00ebshmohet n\u00eb Bosnje.<\/p>\n<p>Vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor zakonisht dor\u00ebzonin aplikimet e tyre p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE menj\u00ebher\u00eb pasi MSA-t\u00eb e tyre hyn\u00eb n\u00eb fuqi, ose edhe m\u00eb par\u00eb, si n\u00eb rastet e Kroacis\u00eb, Malit t\u00eb Zi dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, pritja q\u00eb BE-ja t\u00eb jepte statusin e kandidatit varionte gjer\u00ebsisht, nga nj\u00eb vit (p\u00ebr Kroacin\u00eb dhe Maqedonin\u00eb e Veriut) n\u00eb gjasht\u00eb vjet (p\u00ebr Bosnj\u00ebn).<\/p>\n<p>Historikisht, arritja e statusit t\u00eb kandidatit n\u00ebnkuptonte fillimin e negociatave p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim. Turqia ishte e para q\u00eb p\u00ebrjetoi nj\u00eb vones\u00eb midis k\u00ebtyre momenteve: ajo u b\u00eb kandidate n\u00eb 1999, por filloi negociatat vet\u00ebm n\u00eb 2005.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb, \u201cp\u00ebr kandidat\u00ebt e Ballkanit Per\u00ebndimor, nj\u00eb ndarje e till\u00eb u b\u00eb norm\u00eb\u201d, sipas analiz\u00ebs s\u00eb Bruegel.<\/p>\n<p>Maqedonia e Veriut arriti statusin e kandidatit n\u00eb dhjetor 2005, megjithat\u00eb K\u00ebshilli i BE-s\u00eb shtyu fillimin e bisedimeve t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit deri n\u00eb korrik 2020, pavar\u00ebsisht rekomandimeve t\u00eb shumta t\u00eb favorshme nga Komisioni Evropian. Konferenca e par\u00eb Nd\u00ebrqeveritare u shty m\u00eb tej me dy vjet p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve me miratimin e nj\u00eb agjende t\u00eb negociatave nga K\u00ebshilli.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria u p\u00ebrball me vonesa t\u00eb ngjashme, duke pritur pes\u00eb vjet p\u00ebr statusin e kandidatit pas aplikimit n\u00eb 2009 dhe gjasht\u00eb vjet t\u00eb tjera deri n\u00eb korrik 2020 p\u00ebr fillimin zyrtar t\u00eb negociatave. Bisedimet filluan zyrtarisht dy vjet m\u00eb von\u00eb, n\u00eb korrik 2022.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, vendimet n\u00eb lidhje me Malin e Zi dhe Serbin\u00eb u mor\u00ebn m\u00eb shpejt, duke i lejuar ata t\u00eb fillonin negociatat p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb 2012 dhe 2014. Megjithat\u00eb, progresi ka ngecur p\u00ebr t\u00eb dyja. Deri n\u00eb qershor 2024, Mali i Zi kishte hapur t\u00eb 33 kapitujt e negociatave, me vet\u00ebm tre t\u00eb mbyllur p\u00ebrkoh\u00ebsisht. Konferenca e an\u00ebtar\u00ebsimit e qershorit 2024 vuri n\u00eb dukje p\u00ebrparim thelb\u00ebsor n\u00eb kapitujt e sundimit t\u00eb ligjit, t\u00eb cilat mund t\u00eb p\u00ebrshpejtojn\u00eb pranimin e Malit t\u00eb Zi n\u00ebse k\u00ebta kapituj mbyllen s\u00eb shpejti.<\/p>\n<p>Serbia, q\u00eb nga dhjetori 2021, ka hapur 22 kapituj t\u00eb negociatave, por, si Mali i Zi, ka mbyllur vet\u00ebm p\u00ebrkoh\u00ebsisht dy kapituj (shkenc\u00eb dhe k\u00ebrkime, arsim dhe kultur\u00eb).<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, procesi i an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor ka p\u00ebrparuar m\u00eb ngadal\u00eb n\u00eb krahasim me vendet e Evrop\u00ebs Qendrore dhe Lindore q\u00eb iu bashkuan BE-s\u00eb n\u00eb 2004 dhe 2007. Raporti thot\u00eb: \u201cP\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr p\u00ebrparimin zhg\u00ebnjyes duhet t\u00eb ndahet midis vendeve an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb dhe aplikant\u00ebve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor\u201d.<\/p>\n<p>Vendet an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb humb\u00ebn oreksin e tyre politik p\u00ebr zgjerim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm n\u00eb vitet 2010 dhe n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2020.<\/p>\n<p>Metodologjia e Rishikuar e Zgjerimit (REM) e miratuar nga BE-ja n\u00eb vitin 2020 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive vonoi procesin e negociatave p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit.<\/p>\n<p>Sipas Bruegel, k\u00ebmb\u00ebngulja e Franc\u00ebs p\u00ebr miratimin e REM shtyu vendimin p\u00ebr hapjen e bisedimeve t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Maqedonin\u00eb e Veriut n\u00eb tetor 2019. Pavar\u00ebsisht p\u00ebrfitimeve t\u00eb mundshme t\u00eb REM, nevojitej koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb negociuar, miratuar dhe zbatuar at\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb vetoja e mbajtur nga an\u00ebtar\u00ebt e BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKa pasur raste kur u keqp\u00ebrdor fuqia e vetos. P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb t\u00eb gjitha vendimet lidhur me zgjerimin k\u00ebrkojn\u00eb unanimitetin e t\u00eb gjitha vendeve an\u00ebtare, q\u00ebndrimi i p\u00ebrbashk\u00ebt i BE-s\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktohet nga vendet m\u00eb ngurruese.\u201d Maqedonia e Veriut ka vuajtur m\u00eb s\u00eb shumti nga praktika t\u00eb tilla. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb, Greqia bllokoi fillimin e negociatave t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE, duke k\u00ebrkuar q\u00eb Maqedonia e Veriut t\u00eb ndryshoj\u00eb emrin e saj\u201d.<\/p>\n<p>Gjithashtu thuhet se \u201ckjo veto e pengoi gjithashtu Maqedonin\u00eb e Veriut t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohej n\u00eb NATO\u201d.<\/p>\n<p>\u201cPas Marr\u00ebveshjes s\u00eb Presp\u00ebs n\u00eb vitin 2018, Bullgaria ngriti nj\u00eb grup t\u00eb ri \u00e7\u00ebshtjesh dhe vendosi nj\u00eb veto t\u00eb re. N\u00eb 20 qershor M\u00eb 22, pas presionit t\u00eb BE-s\u00eb, parlamenti bullgar hoqi veton e tij, duke lejuar fillimin e bisedimeve. Megjithat\u00eb, mosmarr\u00ebveshja vazhdon dhe Bullgaria k\u00ebrkon ndryshime kushtetuese nga Maqedonia e Veriut\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb me \u00e7\u00ebshtjet nga pala e BE-s\u00eb, \u201cnga ana tjet\u00ebr, vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor mund t\u00eb faj\u00ebsohen p\u00ebr progres zhg\u00ebnjyes apo edhe prapambetje n\u00eb fushat kritike t\u00eb institucioneve demokratike, lirive civile, t\u00eb drejtave t\u00eb pakicave, zgjedhjeve t\u00eb ndershme, sundimit t\u00eb ligji, reforma n\u00eb drejt\u00ebsi dhe administrat\u00eb publike, lufta kund\u00ebr korrupsionit dhe krimit t\u00eb organizuar\u201d, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>Ky i fundit shton: \u201cTrash\u00ebgimia e konflikteve t\u00eb dhunshme etnike, t\u00eb cilat shoq\u00ebruan r\u00ebnien e ish-federat\u00ebs jugosllave n\u00eb vitet 1990, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr penges\u00eb p\u00ebr p\u00ebrparimin e m\u00ebtejsh\u00ebm n\u00eb negociatat e pranimit p\u00ebr disa vende\u201d.<\/p>\n<p>Q\u00eb Serbia dhe Kosova t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohen n\u00eb BE, normalizimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe njohjen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs nga Serbia. Aktualisht, Kosova nuk mund t\u00eb marr\u00eb statusin e kandidatit p\u00ebr n\u00eb BE, sepse pes\u00eb vende an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb nuk e njohin at\u00eb si nj\u00eb vend t\u00eb pavarur.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, kuadri kushtetues i brisht\u00eb dhe joefektiv i Bosnj\u00ebs, nj\u00eb mbetje e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Dejtonit t\u00eb vitit 1995, gjithashtu ka nevoj\u00eb p\u00ebr reforma t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE.<\/p>\n<p>Peizazhi gjeopolitik u zhvendos n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike pas pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs n\u00eb vitin 2022, duke e shtyr\u00eb BE-n\u00eb t\u2019i jepte p\u00ebrpar\u00ebsi an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rinj potencial\u00eb nga Evropa Lindore, duke p\u00ebrfshir\u00eb Ukrain\u00ebn, Moldavin\u00eb dhe Gjeorgjin\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebto vende p\u00ebrparuan me shpejt\u00ebsi n\u00eb statusin e tyre t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE, me Ukrain\u00ebn dhe Moldavin\u00eb q\u00eb iu dha statusi i kandidatit n\u00eb qershor 2023 dhe Gjeorgjis\u00eb pas saj n\u00eb dhjetor.<\/p>\n<p>Ky ndryshim alarmoi vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, nga frika se do t\u00eb err\u00ebsoheshin. BE u p\u00ebrgjigj duke rigjall\u00ebruar bisedimet e bllokuara t\u00eb pranimit, duke i dh\u00ebn\u00eb Bosnj\u00ebs statusin e kandidatit n\u00eb dhjetor 2022 dhe duke filluar negociatat n\u00eb mars 2024. Shqip\u00ebria dhe Maqedonia e Veriut gjithashtu pan\u00eb l\u00ebvizje, me negociatat q\u00eb filluan n\u00eb korrik 2022.<\/p>\n<p>BE-ja propozoi gjithashtu nj\u00eb plan t\u00eb ri t\u00eb rritjes p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, duke ndar\u00eb 6 miliard\u00eb euro p\u00ebr 2024-2027. Qasja e BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb projektuar p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar integrimin e kandidat\u00ebve ballkanik\u00eb n\u00eb tregun e vet\u00ebm evropian, duke ofruar si stimuj financiar\u00eb ashtu edhe mb\u00ebshtetje strategjike.<\/p>\n<p>N\u00eb vazhdim, rruga drejt zgjerimit do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb angazhim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm si nga BE-ja ashtu edhe nga vendet aspirante an\u00ebtare.<\/p>\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/pse-zgjerimi-i-be-se-ne-ballkanin-perendimor-po-zgjat-kaq-shume\/\">Pse zgjerimi i BE-s\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor po zgjat kaq shum\u00eb?<\/a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/\">Albanian Post<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrpjekjet e Bashkimit Evropian p\u00ebr t\u00eb inkorporuar Ballkanin Per\u00ebndimor jan\u00eb zhytur n\u00eb vonesa, kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb mosinteresimit politik midis vendeve an\u00ebtare t\u00eb BE-s\u00eb dhe progresit t\u00eb pamjaftuesh\u00ebm nga vendet e Ballkanit n\u00eb p\u00ebrmbushjen e kritereve t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb institutit k\u00ebrkimor Bruegel me baz\u00eb n\u00eb Bruksel. Nd\u00ebrsa konflikti i Ukrain\u00ebs ka rip\u00ebrt\u00ebrir\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7025,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7024","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7024","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7024"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7024\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7025"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7024"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7024"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}