{"id":878,"date":"2024-04-08T19:37:09","date_gmt":"2024-04-08T19:37:09","guid":{"rendered":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/04\/08\/cilat-jane-rreziqet-ne-termocentralin-berthamor-te-zaporizhzhia-s-pas-sulmit\/"},"modified":"2024-04-08T19:37:09","modified_gmt":"2024-04-08T19:37:09","slug":"cilat-jane-rreziqet-ne-termocentralin-berthamor-te-zaporizhzhia-s-pas-sulmit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/2024\/04\/08\/cilat-jane-rreziqet-ne-termocentralin-berthamor-te-zaporizhzhia-s-pas-sulmit\/","title":{"rendered":"Cilat jan\u00eb rreziqet n\u00eb termocentralin b\u00ebrthamor t\u00eb Zaporizhzhia-s pas sulmit?"},"content":{"rendered":"<p>Rusia ka th\u00ebn\u00eb se Ukraina ka goditur t\u00eb diel\u00ebn tre her\u00eb stacionin e energjis\u00eb b\u00ebrthamore t\u00eb Zaporizhzhia-s t\u00eb kontrolluar nga forcat ruse.<\/p>\n<p>Dhe ka k\u00ebrkuar q\u00eb Per\u00ebndimi t\u00eb p\u00ebrgjigjet, megjith\u00ebse Kievi ka mohuar t\u00eb ket\u00eb lidhje me sulmet.<\/p>\n<p>Prej koh\u00ebsh, Agjencia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Energjis\u00eb Atomike (IAEA) ka paralajm\u00ebruar p\u00ebr rreziqet e nj\u00eb fatkeq\u00ebsie n\u00eb Zaporizhzhia, centrali b\u00ebrthamor m\u00eb i madh n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p>Po ashtu ka k\u00ebrkuar t\u2019i jepet fund luftimeve n\u00eb zon\u00eb.<\/p>\n<p>Stacioni n\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm 500 kilometra nga vendi i aksidentit m\u00eb t\u00eb keq b\u00ebrthamor n\u00eb bot\u00eb, fatkeq\u00ebsia e \u00c7ornobilit t\u00eb vitit 1986.<\/p>\n<p>Termocentrali b\u00ebrthamor i Zaporizhzhia-s ka gjasht\u00eb reaktor\u00eb VVER-1000 V-320 t\u00eb projektuar nga sovjetik\u00ebt, t\u00eb ftohur me uj\u00eb dhe t\u00eb moderuar me uj\u00eb, q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb Uranium 235.<\/p>\n<p>Ata u nd\u00ebrtuan t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb vitet 1980, megjith\u00ebse i gjashti doli vet\u00ebm n\u00eb mesin e viteve 1990 pas r\u00ebnies sp Bashkimit Sovjetik.<\/p>\n<p>Drejtori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i IAEA Rafael Grossi ka th\u00ebn\u00eb se lufta rreth nj\u00eb centrali b\u00ebrthamor ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb \u201crrezik t\u00eb vazhduesh\u00ebm\u201d sigurin\u00eb b\u00ebrthamore.<\/p>\n<p>Korporata shtet\u00ebrore b\u00ebrthamore e Rusis\u00eb, Rosatom, ka th\u00ebn\u00eb se Ukraina e sulmoi termocentralin tre her\u00eb t\u00eb diel\u00ebn me dron\u00eb, duke plagosur fillimisht tre pran\u00eb nj\u00eb kantine, m\u00eb pas duke sulmuar nj\u00eb zon\u00eb ngarkese dhe m\u00eb pas kupol\u00ebn mbi reaktorin 6.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e IAEA n\u00eb vend, shkuan n\u00eb tre vendet e sulmeve dhe konfirmuan se kishte pasur nj\u00eb sulm.<\/p>\n<p>\u201cTrupat ruse angazhuan at\u00eb q\u00eb dukej t\u00eb ishte nj\u00eb dron q\u00eb po afrohej\u201d, sipas IAEA. \u201cKjo u pasua nga nj\u00eb shp\u00ebrthim pran\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebs s\u00eb reaktorit\u201d.<\/p>\n<p>\u201cTeksa ekipi deri m\u00eb tani nuk ka v\u00ebrejtur ndonj\u00eb d\u00ebmtim strukturor t\u00eb sistemeve, strukturave dhe komponent\u00ebve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr sigurin\u00eb b\u00ebrthamore ose sigurin\u00eb e uzin\u00ebs, ata raportuan se kishin v\u00ebzhguar djegie t\u00eb vogla sip\u00ebrfaq\u00ebsore n\u00eb maj\u00eb t\u00eb \u00e7atis\u00eb s\u00eb kupol\u00ebs s\u00eb reaktorit t\u00eb Nj\u00ebsis\u00eb 6 dhe nj\u00eb rezultat t\u00eb nj\u00eb pllak\u00eb betoni q\u00eb mb\u00ebshtet rezervuar\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb depozitimit t\u00eb ujit t\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjes\u201d, sipas IAEA.<\/p>\n<p>Nj\u00eb zyrtar i inteligjenc\u00ebs ukrainase sakaq ka th\u00ebn\u00eb se Kievi nuk kishte asnj\u00eb lidhje me ndonj\u00eb sulm n\u00eb stacion dhe sugjeroi se ato ishin vep\u00ebr e vet\u00eb rus\u00ebve.<\/p>\n<p>Forcat ruse mor\u00ebn kontrollin e uzin\u00ebs n\u00eb fillim t\u00eb marsit 2022, disa jav\u00eb pas pushtimit t\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00ebsit\u00eb speciale ushtarake ruse ruajn\u00eb objektin dhe nj\u00eb nj\u00ebsi e kompanis\u00eb shtet\u00ebrore b\u00ebrthamore ruse, Rosatom, drejton uzin\u00ebn.<\/p>\n<p>Strukturat mbajt\u00ebse t\u00eb reaktor\u00ebve b\u00ebrthamor\u00eb si ajo e Zaporizhzhia-s jan\u00eb b\u00ebr\u00eb prej betoni t\u00eb p\u00ebrforcuar t\u00eb veshur me \u00e7elik, t\u00eb dizajnuara p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb ndikimit t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrplasjeje t\u00eb vog\u00ebl avioni, k\u00ebshtu q\u00eb ka pak rrezik t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm nga nj\u00eb sulm i vog\u00ebl n\u00eb ato struktura.<\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i vitit 1989 nga Departamenti i Energjis\u00eb i SHBA-ve zbuloi se modeli i struktur\u00ebs s\u00eb kontrollit t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb Zaporizhzia \u201cshfaq dob\u00ebsi ndaj efekteve t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrplasjeje avioni\u201d dhe nj\u00eb avion luftarak q\u00eb p\u00ebrplaset posht\u00eb n\u00eb kube, ku struktura \u00ebsht\u00eb m\u00eb e holl\u00eb, mund t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb n\u00eb t\u00eb duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb copa betoni dhe pjes\u00eb t\u00eb motorit t\u00eb avionit t\u00eb bien brenda.<\/p>\n<p>Linjat e jashtme t\u00eb energjis\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr ftohjen e karburantit b\u00ebrthamor n\u00eb reaktor\u00eb jan\u00eb nj\u00eb objektiv potencial m\u00eb i but\u00eb.<\/p>\n<p>Ftohja e karburantit edhe n\u00eb reaktor\u00eb n\u00eb mbyllje t\u00eb ftoht\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme p\u00ebr t\u00eb parandaluar nj\u00eb shkrirje b\u00ebrthamore.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs, termocentrali ka humbur t\u00eb gjith\u00eb energjin\u00eb e jashtme tet\u00eb her\u00eb, m\u00eb s\u00eb fundi n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, duke e detyruar at\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb gjenerator\u00ebt e emergjenc\u00ebs me naft\u00eb p\u00ebr energji.<\/p>\n<p>Uji n\u00ebn presion p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb transferuar nxeht\u00ebsin\u00eb larg nga reaktor\u00ebt edhe kur ata jan\u00eb t\u00eb mbyllur, dhe uji i pompuar p\u00ebrdoret gjithashtu p\u00ebr t\u00eb ftohur karburantin e harxhuar b\u00ebrthamor t\u00eb hequr nga reaktor\u00ebt.<\/p>\n<p>Pa uj\u00eb t\u00eb mjaftuesh\u00ebm ose fuqi p\u00ebr t\u00eb pompuar ujin, karburanti mund t\u00eb shkrihet dhe veshja e zirkonit mund t\u00eb l\u00ebshoj\u00eb hidrogjen, i cili mund t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 reaktor\u00ebve, ekziston gjithashtu nj\u00eb struktur\u00eb e magazinimit t\u00eb karburantit t\u00eb harxhuar t\u00eb that\u00eb n\u00eb vend p\u00ebr asamblet\u00eb e karburantit b\u00ebrthamor t\u00eb p\u00ebrdorur dhe pishina t\u00eb karburantit t\u00eb shpenzuar n\u00eb \u00e7do vend reaktor q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb ftohur karburantin b\u00ebrthamor t\u00eb p\u00ebrdorur.<\/p>\n<p>Pa furnizim me uj\u00eb n\u00eb pishina, uji avullon dhe temperaturat rriten, duke rrezikuar nj\u00eb zjarr q\u00eb mund t\u00eb l\u00ebshoj\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb izotop\u00ebsh radioaktiv\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb emetim i hidrogjenit nga nj\u00eb pishin\u00eb e karburantit t\u00eb shpenzuar shkaktoi nj\u00eb shp\u00ebrthim n\u00eb reaktorin 4 n\u00eb katastrof\u00ebn b\u00ebrthamore t\u00eb Fukushim\u00ebs t\u00eb Japonis\u00eb n\u00eb vitin 2011.<\/p>\n<p>Nj\u00eb shkrirje e karburantit mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb zjarr ose shp\u00ebrthim q\u00eb mund t\u00eb l\u00ebshoj\u00eb nj\u00eb sht\u00ebllung\u00eb radionuklidesh n\u00eb aj\u00ebr e cila m\u00eb pas mund t\u00eb p\u00ebrhapet n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb madhe.<\/p>\n<p>Aksidenti i \u00c7ornobilit p\u00ebrhapi Jod-131, Caesium-134, Strontium-90 dhe Caesium-137 n\u00ebp\u00ebr pjes\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs veriore, Bjellorusis\u00eb, Rusis\u00eb, Evrop\u00ebs veriore dhe qendrore.<\/p>\n<p>Gati 8.4 milion\u00eb njer\u00ebz n\u00eb Bjellorusi, Rusi dhe Ukrain\u00eb u ekspozuan ndaj rrezatimit.<\/p>\n<p>Rreth 50 vdekje i atribuohen drejtp\u00ebrdrejt vet\u00eb katastrof\u00ebs.<\/p>\n<p>Por 600 mij\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb operacionet e shuarjes s\u00eb zjarrit dhe pastrimit, u ekspozuan ndaj dozave t\u00eb larta t\u00eb rrezatimit.<\/p>\n<p>Qindra mij\u00ebra u zhvendos\u00ebn.<\/p>\n<p>Ka prova n\u00eb rritje se ndikimi sh\u00ebndet\u00ebsor i katastrof\u00ebs s\u00eb \u00c7ornobilit ishte shum\u00eb m\u00eb serioz sesa ishte paraqitur fillimisht n\u00eb at\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb vitet pas aksidentit.<\/p>\n<p>Incidenca e kancerit t\u00eb tiroides te f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb zonat e Bjellorusis\u00eb, Rusis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs u rrit pas aksidentit.<\/p>\n<p>Kishte nj\u00eb incidenc\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb \u00e7rregullimeve endokrine, anemis\u00eb dhe s\u00ebmundjeve t\u00eb frym\u00ebmarrjes te f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb zonat e kontaminuara.<\/p>\n<p><em>Marr\u00eb nga \u201cReuters\u201d, p\u00ebrshtatur p\u00ebr \u201cAlbanian Post\u201d.<\/em><\/p>\n<p>The post <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/cilat-jane-rreziqet-ne-termocentralin-berthamor-te-zaporizhzhia-s-pas-sulmit\/\">Cilat jan\u00eb rreziqet n\u00eb termocentralin b\u00ebrthamor t\u00eb Zaporizhzhia-s pas sulmit?<\/a> appeared first on <a rel=\"nofollow\" href=\"https:\/\/albanianpost.com\/\">Albanian Post<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusia ka th\u00ebn\u00eb se Ukraina ka goditur t\u00eb diel\u00ebn tre her\u00eb stacionin e energjis\u00eb b\u00ebrthamore t\u00eb Zaporizhzhia-s t\u00eb kontrolluar nga forcat ruse. Dhe ka k\u00ebrkuar q\u00eb Per\u00ebndimi t\u00eb p\u00ebrgjigjet, megjith\u00ebse Kievi ka mohuar t\u00eb ket\u00eb lidhje me sulmet. Prej koh\u00ebsh, Agjencia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Energjis\u00eb Atomike (IAEA) ka paralajm\u00ebruar p\u00ebr rreziqet e nj\u00eb fatkeq\u00ebsie n\u00eb Zaporizhzhia, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":879,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=878"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/878\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiogjilani.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}