Pas përshkallëzimit verbal të provokuar nga presidenti turk Recep Tayyip Erdogan kundër Izraelit, vdekja e liderit politik të Hamasit Ismaïl Haniyé, i vrarë në një sulm që i atribuohet shtetit hebre të mërkurën, përfundoi duke rritur tensionin midis dy vendeve.
Duke kërcënuar të dielën e kaluar se do të angazhojë Turqinë ushtarakisht në konfliktin midis Izraelit dhe Hamasit, lideri turk dënoi ashpër “vrasjen e ligë” të liderit palestinez, disa orë pas transmetimit të lajmit, duke pohuar se “barbaria sioniste” nuk do të jetë në gjendje të arrijë objektivat e saj.
Një mënyrë për Ankaranë, e cila ka autorizuar liderët e Hamasit të lëvizin lirshëm në territorin e saj, për të rimarrë kontrollin e çështjes izraelito-palestineze dhe për t’u vendosur si një aktor i mundshëm në konflikt.
Efekt njoftimi apo jo, synimet luftarake të kampionit historik të çështjes palestineze hasin në njëfarë mbështetjeje në popullatë.
Në disa qytete të Turqisë, trazirat shpërthyen të mërkurën pas njoftimit zyrtar për vdekjen e Ismaïl Haniyé, të vrarë në Teheran.
Në Batman, një qytet kurd i lidhur me partinë ultrakonservatore dhe pro-palestineze Huda-Par, aleate me formacionin presidencial të AKP (Partia e Drejtësisë dhe Zhvillimit), dhjetëra demonstrues sulmuan kafenë Starbucks, simbol komercial par excellence që konsiderohet pro-izraelit.
Reïsi turk kishte marrëdhënie të mira me zyrtarin e lartë të Hamasit.
Ai ishte gjithashtu në Turqi në kohën e sulmit të trefishtë në territorin izraelit më 7 tetor.
Haniye u ftua gjithashtu në Ankara korrikun e kaluar, për një takim të paprecedentë me rivalin e tij, presidentin e Autoritetit Palestinez (PA) Mahmoud Abbas, të dy të ftuar nga Erdogan.
I prekur dukshëm nga lajmi për vdekjen e tij, kreu i shtetit turk i ka shprehur ngushëllimet e tij bashkëshortes së liderit palestinez Amal Haniyé, në një lidhje telefonike.
Udhëheqësi i grupit islamik, me qendër në Doha, shkoi të martën në kryeqytetin iranian për të marrë pjesë në inaugurimin e Massoud Pezeshkian, reformatorit iranian i zgjedhur së fundmi në zgjedhjet presidenciale.
Aty ishte edhe Hakan Fidan, ministri i Jashtëm turk.
Një “protezhe” i Erdoganit
Para ngjarjes, toni ishte rritur javët e fundit midis Turqisë dhe Izraelit.
Presidenti turk, i cili u dallua në fillim të luftës së Gazës duke mbrojtur pa mëdyshje veprimet e Hamasit, pas një ngrohjeje të shkurtër të marrëdhënieve të tij me shtetin hebre, madje sugjeroi të dielën e kaluar se vendi i tij mund të ndërhynte ushtarakisht në konfliktin midis Izraelit dhe Hamasit.
“Siç ka bërë Turqia më parë, në mbështetje të aleatëve të saj në vende të tjera”, shtoi ai, duke përmendur Nagorno-Karabakun, enklavën armene që kaloi në duart e Azerbajxhanit, me mbështetjen e turqve, dhe Libisë, ku Ankaraja kishte dërguar trupat për të mbështetur administratën e njohur nga OKB.
Në reagim ndaj këtij toni luftarak, ministri i Jashtëm izraelit, Israel Katz e krahasoi presidentin turk me Sadam Huseinin irakian, duke i kërkuar atij që të “kujtojë se çfarë ndodhi atje dhe si përfundoi”.
Kreu i diplomacisë izraelite bëri thirrje gjithashtu për përjashtimin e Turqisë nga NATO, duke qenë Ankaraja e vetmja anëtare e aleancës që nuk e konsideron Hamasin një organizatë terroriste.
Gjatë sulmit izraelit në enklavën palestineze, qeveria turke megjithatë i kishte kërkuar shprehimisht liderit politik të Hamasit dhe rrethit të tij që të largoheshin nga Turqia, nga frika se do të tërhiqej në konflikt kundër vullnetit të tij, ndërsa udhëheqësi i Shtetit po përpiqej të gjente një vend në lojën diplomatike.
Më pas ai ashpërsoi tonin e tij, duke kërcënuar Izraelin me “pasoja jashtëzakonisht të rënda” pasi Ronen Bar, kreu i agjencisë izraelite të sigurisë së brendshme Shin Beth, u zotua në fillim të vitit për të gjurmuar anëtarët e Hamasit “kudo që gjenden”, përfshirë në Turqi.
Sot, vrasja e Ismaïl Haniyé mund të ripërzjejë kartat përsëri, sipas Soner Cagaptay, specialist i Turqisë në Institutin e Uashingtonit, i cili beson se Turqia do të ishte gati të “mirëpresë zyrtarisht Hamasin” si hakmarrje.
Në llogarinë e tij X, specialisti mbi Turqinë thotë se Erdogan do t’i marrë kërcënimet personale për të vepruar kundër Izraelit, si të bëhej fjalë për një anëtar familje. “Duhen marrë seriozisht?”
Majin e kaluar, Rexhep Tajip Erdogan përgatiti terrenin duke imagjinuar Turqinë në zemër të dëshirave ekspansioniste të shtetit hebre.
“Nëse nuk e ndalojmë, ky shtet mashtrues dhe terrorist do t’i drejtohet Anadollit herët a vonë”, deklaroi ai, duke premtuar se Turqia “do të vazhdojë të mbështesë Hamasin, i cili po lufton për pavarësinë e vendit të vet”.
Polemika rreth lidhjeve tregtare
Një efekt njoftimi që mbi të gjitha mund t’i shërbejë kampionit të madh të kauzës palestineze për të rritur popullaritetin e tij në skenën rajonale dhe për të bërë të harrohen lidhjet ekonomike që Ankaraja ka ushqyer vitet e fundit me Tel Avivin.
Prillin e kaluar, më shumë se 300 anije mallrash ishin larguar nga portet turke drejt shtetit hebre që nga fillimi i luftës.
Pothuajse 40% e nevojave vjetore të naftës së papërpunuar të Izraelit ishin plotësuar gjithashtu pa pengesa që nga janari, siç raportoi gazetari turk në mërgim Metin Cihan në llogarinë e tij X Pas disa muajsh lufte në Gaza.
Këto zbulime demonstruan vazhdimin e shkëmbimeve tregtare midis të dyve vendet, duke përfshirë edhe fushën ushtarake, kanë zemëruar shtypin turk dhe i kanë shkaktuar turp regjimit, i cili nxitoi të përgjigjej me një sërë masash ndëshkuese kundër shtetit hebre.
Sipas Soner Cagaptay, këto mund të përforcohen si përgjigje ndaj vrasjes së Ismaïl Haniyé.
Ato do të përfshijnë, ndër të tjera, “ndalimin e rrjedhave të naftës nga terminali i Ceyhanit” dhe “bllokimin e bashkëpunimit NATO-Izrael”, shkroi ai në rrjetin X.
Akuzat për vazhdimin e lidhjeve tregtare mes Turqisë dhe Izraelit thuhet se janë shkaku, për disa, i zhgënjimit të shkaktuar nga lideri i Ramallah Mahmud Abbas, i cili kishte refuzuar ftesën e Erdogan për t’iu drejtuar Parlamentit në gjuhën turke.
Një propozim i pranuar më në fund, kreu i AP-së kishte njoftuar, menjëherë pas njoftimit të vdekjes së Ismaïl Haniyé, për të shkuar në Ankara më 14 dhe 15 gusht.
The post Vrasja e Haniyeh mund të zgjerojë më tej përçarjen mes Erdoganit dhe Izraelit appeared first on Albanian Post.
